Veelgestelde vragen
Wanneer gaan de kwalificatie-eisen in?
De kwalificatie-eisen L&B zijn een onlosmakelijk onderdeel van de kwalificatiedossiers vanaf 2011-2012. Dat wil zeggen dat elke crebo-opleiding ook L&B moet omvatten en dat een student dat onderwijs gevolgd moet hebben om gediplomeerd te worden. Er zijn geen inhoudelijke relaties gelegd tussen L&B en bepaalde kwalificatiedossiers. Uiteraard kan een opleiding er wel voor kiezen om bepaalde onderdelen uit L&B te integreren in het beroepsgerichte deel van de opleiding.
Gelden de eisen uit het Brondocument 2007 ook voor eindtermengerichte opleidingen?
Het Brondocument LLB 2007 geldt voor opleidingen gericht op kwalificatiedossiers en niet voor eindtermgerichte opleidingen. Het Addendum betreft eisen voor Nederlands en alleen dat Addendum had ook betrekking op eindtermgerichte opleidingen.
Wie bepaalt hoe het L&B-onderwijs wordt ingevuld?
De school moet zelf beleid formuleren over de invulling van het L&B-onderwijs. Dat kan per niveau of per opleiding verschillen, en kan meer of minder precies worden geformuleerd. De instelling moet zich hierover verantwoorden aan de inspectie. De inspectie zal willen zien dat aan alle dimensies en de daarbij genoemde (kennis)elementen aandacht wordt besteed en dat ook wordt vastgelegd dat een student het betreffende onderwijs heeft gevolgd. Voor diplomering zal moeten worden aangegeven of een student aan de voorwaarden van de inspanningsverplichting heeft voldaan.
Wat is de status van de kenniselementen die in de kwalificatie-eisen staan opgesomd? Moeten deze allemaal uitgebreid aan bod komen?
Aan kwalificatie-eisen moet worden voldaan. De minister heeft die landelijk vastgesteld. De instelling heeft dus niet de beleidsruimte om te bepalen welke kwalificatie-eisen de instelling aan bod laat komen in het onderwijs- en examenprogramma. Dat geldt voor alle kwalificatie-eisen, ook voor die betreffende L&B. Alle kwalificatie-eisen moeten dus aan bod komen. De instelling heeft wel de beleidsruimte om nadere inkleuring te geven aan de relatief globaal beschreven kwalificatie-eisen. Bij die inkleuring kan de instelling ook de aard van de doelgroep en het niveau van de opleiding betrekken.
Wordt L&B nu teruggebracht naar maatschappijleer?
Over de vraag of L&B nu meer of minder wordt teruggebracht naar maatschappijleer verschillen de meningen sterk. Het was het uitgangspunt van de MBO Raad bij de opstelling van het advies L&B om dit onderdeel van het mbo breed te houden. De druk vanuit de NVLM (Ned. Vereniging van Leraren Maatschappijleer) was groot om het juist te richten op maatschappijleer, te geven door daarvoor bevoegde docenten. Er is uiteindelijk een goede balans gevonden waarbij veel ruimte is aan de scholen om daarin, binnen de gegeven kaders, hun eigen keuzes te maken.
Is het daadwerkelijk de bedoeling dat studenten met een diploma op mbo-niveau 3 bij instroom naar een diploma op mbo-niveau 4 aanvullend burgerschapsonderwijs of iets dergelijks moeten volgen? Hoe moet er worden omgegaan met de verschillende niveaus in het mbo op het gebied van de kwalificatie voor Burgerschap?
De afspraken hierover zijn op voorhand niet helemaal duidelijk. Juist omdat zowel bij het Brondocument LLB 2007 als bij de nieuwe kwalificatie-eisen L&B is gekozen voor redelijk open formuleringen en voor de verantwoordelijkheid van de instellingen zelf om hierop beleid te voeren.
Cruciaal bij L&B is dat een mbo-instelling haar visie formuleert op L&B en hoe zij dat verwerkt in de opleidingen. Dat kan gespecificeerd zijn naar de verschillende opleidingen, niveaus en doelgroepen (bijvoorbeeld bol/bbl), maar dat kan ook meer algemeen geformuleerd zijn.
Als het beleid van de instelling is om L&B te differentiëren naar opleidingsniveau, dan ligt het voor de hand dat alle studenten van niveau 4 aantonen dat ze het betreffende onderwijs hebben gevolgd en wat ze daarvan hebben geleerd. Dan kan er geen sprake zijn van vrijstelling of evc voor studenten die een kopstudie volgen na niveau 3.
Als er in het L&B-verantwoordingsdocument van een instelling geen sprake is van inhoudelijke of niveaudifferentiatie voor L&B per opleidingsniveau dan moet een instelling/opleiding nog steeds voldoen aan de eis dat voor een mbo-diploma (drievoudige kwalificering) ook expliciet moet worden voldaan aan de L&B-eisen. Dan kan de instelling daar een andere procedure voor kiezen. Denk bijvoorbeeld aan evc of vrijstelling. In alle gevallen zal dat via de examencommissie geregeld en verantwoord moeten worden, omdat L&B altijd een onderdeel van het examen en het diploma is (het is immers gekoppeld aan het kwalificatiedossier).
Hoe wordt getoetst?
De vorm van toetsing kan verschillen. De school kan kiezen voor schriftelijke toetsen, of voor andere vormen. Denk aan aanwezigheidsplicht bij bepaalde lessen, verplichte deelname aan bepaalde activiteiten, het maken van opdrachten, werkstukken of het houden van presentaties. Deze eisen leggen de instellingen vast in hun ‘Onderwijs- en Examen Reglement (OER)’ of een vergelijkbaar planningsdocument.
Voor onze cohorten die nog met het LLB document werken willen wij op de rapporten alleen de kerntaken en niet meer de werkprocessen van LLB vermelden. Dit geeft een wat prettiger beeld in verhouding met de werkprocessen van het KD. In ons verantwoordingsdocument worden de werkprocessen dus niet allemaal stuk voor stuk beoordeeld maar de kerntaak als geheel. Is dit voldoende voor de inspectie? (voor het KD moeten immers de werkprocessen aangetoond te worden).
Situatie vanaf 1-8-2012 voor opleidingen gericht op kwalificatiedossiers 2012-2013:
Conform de wijziging van het ‘Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB’(beoogde datum van inwerkingtreding 1 augustus 2012) zal in de ‘Regeling model diploma mbo’(beoogde datum van inwerkingtreding 1 augustus 2012) staan dat voor het onderdeel loopbaan en burgerschap op de resultatenlijst moet worden ingevuld: "voldaan". Instellingen hebben de mogelijkheid om extra informatie op de resultatenlijst te plaatsen.
Huidige situatie voor opleidingen gericht op experimentele kwalificatiedossiers 2011-2012;(het document 'Kwalificatie-eisen loopbaan en burgerschap in het mbo, studiejaar 2011-2012' is onlosmakelijk verbonden met elk kwalificatiedossier 2011-2012):
Er geldt geen voorgeschreven model diploma/resultatenlijst. De instelling kan dus zelf bepalen hoe de examenresultaten voor het onderdeel loopbaan en burgerschap op de bij het diploma behorende resultatenlijst worden vermeld.
NB In bovengenoemde document worden de kwalificatie-eisen voor het onderdeel oopbaan en burgerschap niet meer beschreven in de vorm van kerntaken en werkprocessen (dus niet meer zoals bij beroepsgerichte kwalificatie-eisen; dus niet meer zoals eerder in het document Leren, Loopbaan en Burgerschap waarin wel sprake was van kerntaken en werkprocessen).
Huidige situatie voor opleidingen gericht op experimentele kwalificatiedossiers 2010-2011 en eerder, waar het document Leren, Loopbaan en Burgerschap onderdeel van uitmaakt:
Er geldt geen voorgeschreven model diploma/resultatenlijst. De instelling kan dus zelf bepalen hoe de examenresultaten voor het onderdeel leren, loopbaan en burgerschap op de bij het diploma behorende resultatenlijst worden vermeld.
In de huidige situatie is sprake van de volgende overgangsconstructie (zie brief kenmerk BVE/2008/88699 d.d. 22 december 2008):
Instellingen leggen in een verantwoordingsdocument vast hoe zij het onderwijsen de examinering voor de 7 kerntaken van het brondocument LL&B hebben ingericht. Als dit op verschillende manieren gebeurt, waar nodig een aparte verantwoording per opleiding of cluster van opleidingen.
De inspectie vraagt voor het toezicht op het onderwijs en de examinering van leren, loopbaan en burgerschap een verantwoordingsdocument op bij de instelling. De inspectie zal dit verantwoordingsdocument betrekken bij het gesprek op de instelling. De inspectie vraagt geen exameninstrumenten op om deze te beoordelen. Ook worden deze niet betrokken bij het eindoordeel over de exa men kwaliteit van de opleiding. Eventuele nadere vragen over het inspectietoezicht op dit onderdeel kunnen aan de inspectie ter beantwoording worden voorgelegd.