Geef talent meer kans, ga vroegselectie tegen

12-04-2016

Het Nederlandse onderwijs is internationaal gezien een sterk stelsel. Toch wijst onderzoek van onder andere OECD en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op een belangrijke tekortkoming: leerlingen moeten te vroeg, een te smal leerpad inslaan. Op twaalfjarige leeftijd krijgen Nederlandse jongeren te maken met de scherpe knip tussen algemeen vormend en beroepsvoorbereidend onderwijs. De mogelijkheden om tussentijds te switchen – zónder vertraging – zijn beperkt. In aanloop naar de volgende Tweede Kamerverkiezingen roept de MBO Raad de politieke partijen op vroegselectie tegen te gaan. Daar zijn vier goede redenen voor:

  1. Het tegengaan van vroegselectie betekent dat jongeren pas op latere leeftijd een studie-/beroepskeuze hoeven maken. Zij hebben dus meer tijd om zich te oriënteren en weten daardoor vaak beter wat bij hen past.
  2. Wanneer jongeren langer met elkaar optrekken kan dit een positief effect hebben op hun begrip voor elkaar en een bijdrage leveren aan het tegengaan van polarisatie.
  3. Niet alleen objectieve criteria, maar ook sociaal milieu en opleidingsniveau van ouders hebben invloed op het schooladvies aan leerlingen, concludeerde de Inspectie van het Onderwijs in de Staat van het onderwijs 2015). Praktische vaardigheden, creativiteit en ondernemerschap spelen geen rol. Minder vroegselectie kan de bepalende invloed van deze factoren op het schooladvies beperken.
  4. Op latere leeftijd een studie-/beroepskeuze kunnen maken, kan het aantal voortijdige schoolverlaters verder beperken.

Op welke manieren kan onderwijs meer ruimte geven aan de talentontwikkeling van studenten?

Studenten - Afbeelding van ID College
Mbo-studenten van het ID College

Gecombineerde schooladviezen en langere brugperiode

Basisscholen hebben de mogelijkheid hun leerlingen een gecombineerd (‘mavo/havo’) in plaats van een enkelvoudig (‘mavo’) advies te geven. De MBO Raad wil dat docenten vaker van het gecombineerde advies gebruik maken. Wanneer leerlingen in een combinatieklas terecht komen en de leertijd wordt verlengd, hebben zij meer tijd zichzelf te ontwikkelen. In veel landen om ons heen vindt het moment van selectie op onderwijsniveau pas later plaats.

Samenvoegen vmbo-t en havo

Volgens diverse onderzoeken verschillen leerlingen op havo en vmbo-t nauwelijks van elkaar. Het systeem duwt hen nu een groef in waar zij nog moeilijk uit komen. Dat kan anders. De MBO Raad pleit voor het samenvoegen van vmbo-t en havo tot voorbereidend beroepsonderwijs. Voorbereidend beroepsonderwijs leidt tot meer mogelijkheden voor verschillende onderwijstrajecten, met zowel algemeen vormende als beroepsvoorbereidende vakken. Zo gunnen we leerlingen voldoende tijd te bepalen waar hun talenten liggen.

Leerlingen komen nauwelijks in contact met leeftijdsgenoten op andere onderwijsniveaus

Aandacht voor elementaire beroepsvaardigheden in het gehele voortgezet onderwijs

Op dit moment is er op veel scholen nog een strikte scheiding tussen algemeen vormend onderwijs en voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. Hierdoor hebben leerlingen geen goed beeld van de beroepen en komen zij over en weer nauwelijks in contact met leeftijdsgenoten. Volgens de MBO Raad helpt de introductie van een praktijkgerelateerd-programma voor alle leerlingen op het vo (in groepen van verschillende onderwijsniveaus). Zo ontwikkelen leerlingen zich met een brede blik. Ook wordt de strikte en kunstmatige scheiding tussen denken en doen minder.

Introductie ‘maatwerkdiploma’ in voortgezet onderwijs

Met de introductie van een maatwerkdiploma volgen leerlingen onderwijs voor zijn of haar sterke vakken op een hoger niveau. Dit biedt hen meer uitdaging. Vervolgens laat een diploma duidelijker zien wat een leerling kan en weet waardoor specifieke kwaliteiten zichtbaar worden.

Langere entreeopleiding

De entreeopleiding (voorheen mbo-niveau 1) is voor leerlingen zonder vo-diploma en heeft een nominale studieduur van één jaar. Dit is te kort om studenten goed voor te bereiden op de arbeidsmarkt of mbo 2. Jongeren zonder middelbare schooldiploma hebben meer tijd en aandacht nodig voordat zij goed kunnen participeren in de samenleving en de arbeidsmarkt.

Inzet nieuwe regeerakkoord

Op de bovenstaande manieren biedt het Nederlandse onderwijs meer kansen én een betere oriëntatie op de vervolgopleiding in het mbo, hbo of universitair onderwijs. De MBO Raad gaat de komende maanden in gesprek met de politieke partijen om deze oproep van de mbo-scholen onder de aandacht te brengen. Daarnaast zal de MBO Raad na de komende parlementsverkiezingen namens de mbo-scholen aandacht vragen voor vroegselectie bij de te vormen coalitie voor het Regeeraakkoord.

De mbo-scholen lezen daarin graag: … onderwijspact met als doel talentontwikkeling alle ruimte geven en te vroege selectie tegengaan.

Marije Hulsbosch

Marije Hulsbosch-Sizoo

Manager In- & Externe Communicatie / woordvoerder
06 - 5027 2673

Reageer