Vastgoed in het mbo: hoe houden scholen de financiële controle?

25-03-2019

Mbo-scholen werken goed aan verbeteringen van het vastgoedbeheer, constateert de Algemene Rekenkamer in het rapport ‘Vastgoed MBO’. Het onderzoek zoomt in op de huisvestingsplannen van drie specifieke scholen. Representatief voor het gehele mbo is het beeld uit het rapport niet, benadrukt de Rekenkamer. Wat kunnen we constateren over het vastgoedbeheer in het gehele mbo? Hoe voorkomen scholen dat vastgoed en huisvestigingskosten in de toekomst een negatieve uitwerking krijgen op hun financiën?

Afbeelding van mbo-student tijdens Skills the Finals 2018 in Zwolle
Afbeelding van student tijdens Skills the Finals 2018

Waarom hebben mbo-scholen meerdere locaties, verspreid over één of twee provincies?

Het is van belang te weten welke afwegingen mbo-scholen moeten maken bij hun huisvesting. De student, maar ook de beschikbaarheid van voldoende docenten of instructeurs en het bedrijfsleven spelen allemaal een belangrijke rol. Scholen zijn meestal eigenaar van meerdere leer- of praktijklocaties en kunnen zo, verspreid door de regio, kleinschalig onderwijs aanbieden. Voor de éne opleiding gaat dat gemakkelijker dan de andere. Voor beroepen als maritiem officier, automonteur of technicus onderhoud werktuigbouw hebben scholen grotere praktijkruimten nodig. Tegelijkertijd moet het opleidingsaanbod wel doelmatig zijn en aansluiten op de behoeften van de (regionale) arbeidsmarkt.

De economie en de arbeidsmarkt zijn continu in ontwikkeling en het mbo kan maar in beperkte mate meegolven. Als brancheorganisaties in de horeca vragen om extra koks, hebben scholen niet direct extra keukens én studenten tot hun beschikking om op te leiden. Scholen moeten dus balanceren tussen een divers opleidingsaanbod dat, verspreid over de regio, doelmatig is en aansluit op de arbeidsmarkt. Daarvoor kijken scholen ook naar samenwerking met andere delen van het (beroeps)onderwijs en het bedrijfsleven. Deze overwegingen hebben gevolgen voor de keuzes die bestuurders maken bij hun huisvestingsplannen.

Welke factor speelt krimp in het vastgoedbeheer van scholen?

Volgens de Rekenkamer kan de daling van het aantal mbo-studenten gevolgen hebben voor de betaalbaarheid van schoolgebouwen in delen van het land. De MBO Raad heeft eerder al aangeven dat krimp in het onderwijs – er worden simpelweg steeds minder kinderen geboren – consequenties heeft voor het opleidingsaanbod van scholen – dus ook voor het vastgoedbeheer. Een logisch gevolg hiervan is dat scholen per regio steeds meer samenwerken met het voortgezet onderwijs (vmbo) en hbo (voor Associate degree-opleidingen).

Scholen investeren dus in praktijklokalen en huisvesting, maar kunnen zij dit eenvoudig betalen? Hoe staat het mbo er financieel voor?

“De meeste mbo-scholen hebben een degelijke financiële positie,” concludeert de Onderwijsinspectie in de Financiële Staat van het Onderwijs van 2018. Ook voor de toekomst ziet de situatie voor de hele sector gunstig uit. De meerjarenbegrotingen bevestigen dat de sector als geheel een stabiel positief resultaat verwacht voor komende jaren, stelt de Onderwijsinspectie.

Dit komt onder andere doordat de huisvestingslasten al jaren stabiel zijn. Het aandeel huisvestingslasten van de totale lasten ligt sinds 2015 tussen de 10 en 11 procent. Daarnaast zijn de kosten voor huisvesting per vierkante meter gedaald van 122 euro in 2016 naar 118 in 2017. Alle financiële jaarverslagen van individuele scholen zijn overigens te raadplegen via MBO Transparant.

Welke maatregelen heeft de sector genomen om slim om te gaan met vastgoed?

De Commissie Meurs heeft onderzoek gedaan naar de huisvesting van ROC Leiden. De commissie beval aan om de sector zelf een informatiecentrum over vastgoed en huisvesting te laten opzetten. Dit is gebeurd. Onder regie van de MBO Raad werd in 2018 het Informatiecentrum Vastgoed MBO gelanceerd dat informatie bundelt voor bijvoorbeeld bestuurders en huisvestingsmanagers. Het IVM draagt zo bij aan een goede huisvesting voor studenten en medewerkers én het verkleinen van risico’s bij het realiseren daarvan.

Marije Hulsbosch

Marije Hulsbosch-Sizoo

Manager In- & Externe Communicatie / woordvoerder
06 - 5027 2673
Afbeelding Nihat Yilmaz

Nihat Yilmaz

Beleidsadviseur

Reageer