Rob Schuur: ‘Zelf aan het stuur, in plaats van op de bagagedrager’

05-07-2016

Het Kennispunt opleiden in de school bestaat ruim een jaar. Het afgelopen jaar heeft het kennispunt verschillende bijeenkomsten georganiseerd, regiobijeenkomsten gefaciliteerd en informatieve filmpjes gemaakt. Er is een breed netwerk gevormd tussen mbo-scholen onderling en samen met de lerarenopleidingen. De kwaliteit van docenten in het mbo en specifiek het opleiden van toekomstige collega’s is een thema dat leeft in de sector. Steeds meer mbo-scholen tonen belangstelling om een partnerschap te vormen met een lerarenopleiding in het opleiden van nieuwe docenten. In dit interview deelt Rob Schuur, voorzitter van college van bestuur van Noorderpoort en scheidend bestuurslid van de MBO Raad met de portefeuille werkgeverszaken, zijn visie en ideeën over deze thema’s.

Afbeelding van studenten
Het is belangrijk dat scholen regionaal invulling geven aan het opleiden en professionaliseren van onderwijspersoneel, maar we moeten uitkijken dat er geen lappendeken ontstaat van losstaande initiatieven
Rob Schuur

Wat is de ambitie van de MBO Raad op het gebied van opleiden van leraren?

"Mbo-scholen hebben de afgelopen jaren forse stappen gezet in de ontwikkeling van het hr-beleid en de professionalisering van onderwijsgevenden in het mbo. Verschillende mbo-scholen werken nauw samen met lerarenopleidingen om te zorgen voor voldoende gekwalificeerde instroom. De ambitie rijkt verder. Mbo-scholen willen niet alleen op de bagagedrager meereizen, maar juist ook zelf achter het stuur zitten. We willen leidend zijn voor wat betreft ontwikkeling en opleiding van onderwijsgevenden in het mbo. Deze ambities zijn uitwerkt in de agenda Opleiding en professionalisering onderwijsgevenden in het mbo."

Hoe ziet u de rol van het Kennispunt bij het realiseren van deze ambities?

"Het Kennispunt zorgt er voor dat scholen maximaal betrokken worden bij het realiseren van de ambities. Via het Kennispunt kunnen scholen uitwisselen en ervaringen delen. Dan gaat het niet alleen om de toppers, maar ook het delen van de bloopers helpt om samen verder te komen. Hiermee wordt voorkomen dat niet elke school op een eilandje aan de slag gaat. Ook kunnen toekomstige ontwikkelingen op de kaart gezet worden en instrumenten gedeeld. Mooi te zien dat hierbij gebruik gemaakt wordt van moderne middelen om informatie te delen, waaronder filmpjes. Tot slot vind ik het Kennispunt een schakelpunt waar scholen gezamenlijk kunnen optrekken richting overheid en vakbonden."

Welke wensen heeft u voor wat betreft landelijke ontwikkelingen?

"Het is belangrijk dat scholen regionaal invulling geven aan het opleiden en professionaliseren van onderwijspersoneel, maar we moeten uitkijken dat er geen lappendeken ontstaat van losstaande initiatieven. Het is goed om landelijk een raamwerk te hebben waaraan een ieder voldoet, zoals voor het pedagogisch didactisch getuigschrift. Het helpt om naar een landelijke lat te werken, zoals bijvoorbeeld van de erkende opleidingsschool. Mijn wens is dat een ieder die aan de lat voldoet, daar voor beloond kan worden in de vorm van een erkenning en financiële tegemoetkoming, van de overheid."

Op dit moment zijn er 2 erkende opleidingsscholen in het mbo, en mogen er 8 geselecteerde aspirant-opleidingsscholen subsidie aanvragen.  Kunt u een korte schets geven van de lokale en regionale situatie?

"Noorderpoort heeft, net als veel andere mbo-scholen, de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in HRM. We zetten in op het voortdurend verbeteren van de kwaliteit van het zittend en nieuw personeel. Zo heeft twee derde van het personeel professionaliseringstrajecten via de Noorderpoortacademie gevolgd. Het beleid is er op gericht om waar mogelijk tweedegraads opgeleide leraren aan te nemen. De kwaliteit van het opleidingstraject naar een pedagogisch didactisch getuigschrift is verhoogd en een nieuw programma is samen met de mbo-scholen in de regio en de NHL Hogeschool ontwikkeld. We hebben steeds meer docenten met een mastergraad die ook onderzoek in de school stimuleren.

We verwachten van de lerarenopleiding dat ze meedenken met het mbo over de specifieke vraagstukken en behoefte van het mbo
Rob Schuur

"We werken nauw samen met de verschillende mbo-scholen in de noordelijke provincies en met de NHL Hogeschool. Bij Noorderpoort voorzien we in de nabije toekomst een grote uitstroom van leraren gezien de leeftijd van het huidige personeelsbestand. De instroom vanuit de lerarenopleiding is niet voldoende in kwantitatieve en kwalitatieve zin. We hebben ook zij-instromers nodig die de beroepsgerichte kennis en ervaring in huis hebben. Krimp in de regio maakt van samenwerken met partners een noodzaak. Samen kun je grotere volumes maken en een aantrekkelijke arbeidsmarkt voor potentieel personeel creëren. We verwachten van de lerarenopleiding dat ze meedenken met het mbo over de specifieke vraagstukken en behoefte van het mbo." 

Wat is uw rol als bestuurder van Noorderpoort bij het opleiden van leraren?

"Strategisch personeelsbeleid is niet iets waar iedereen het in de organisatie direct over heeft. De aandacht gaat uit naar de dagelijkse werkzaamheden, de waan van de dag. Er zit steeds een spanning tussen investeren in het opleiden van docenten met het oog op de toekomst en de vraagstukken in het hier en nu, zoals lesgeven, nieuwe kwalificatiedossiers, examens etc. Op het moment dat de werkdruk hoog is, vallen bepaalde zaken van tafel en worden er keuzes gemaakt. Dit kan op de lange termijn contraproductief werken. De leiding (managers en bestuur) speelt hierin een cruciale rol. Wij moeten blijvend sturen op prioriteiten en het vrijmaken van tijd voor begeleiding van toekomstige collega’s en afstemming in teams en met de lerarenopleiding. Er staat nogal iets op het spel: goede docenten voor de toekomst. Jonge mensen in opleiding moeten we koesteren!"

Vanaf komend schooljaar bieden de lerarenopleiding twee afstudeerrichtingen aan, namelijk ‘algemeen vormend onderwijs' en 'beroepsgericht onderwijs'. Wat betekent dit voor de aansluiting op het mbo?

"Het is heel goed dat er meer aandacht is voor de praktijk van het mbo; werken als docent in het mbo betekent iets anders dan werken als leraar in het voortgezet onderwijs. Tegelijkertijd wil ik het ook relativeren. De lerarenopleiding is een initiële opleiding; afgestudeerden zijn beginnende beroepsbeoefenaren. Als werkgever hebben we ook een aanzienlijke verplichting om te investeren in personeel zodat mensen zich blijven ontwikkelen. Zeker in het mbo is het voortdurend blijven leren van groot belang. De veranderingen in de branches vragen om snelle aanpassingen in het opleidingsportfolio van het mbo; beroepen veranderen, dus opleidingen moeten mee veranderen. Het onderwijs moet responsief zijn. Een docent moet in staat zijn in deze beweging mee te gaan mede door zich blijvend te ontwikkelen. Deze dynamiek en een lerende houding moeten belangrijke thema’s in de lerarenopleiding zijn.

"Een goede samenwerking met de lerarenopleiding is belangrijk. De tweedegraads docenten zijn pedagogisch-didactisch top geschoold en kunnen op dit vlak zij-instromers ondersteunen.  Andersom zijn zij-instromers van wezenlijk belang om de tweedegraads docenten mee te nemen en te ondersteunen voor wat betreft de actualiteit uit de beroepspraktijk."

Wat levert het samen opleiden op voor Noorderpoort?

"Het belangrijkste effect dat ik als bestuurder zie is dat de cultuur verandert. Er ontstaat nieuw elan. Teams krijgen zin in verandering, er ontstaan nieuwe ideeën en nieuwsgierigheid naar andere werkwijzen. Een voorbeeld: jonge mensen in opleiding als docent, zijn opgegroeid in een digitale wereld en brengen dit ook mee de school in. Gekoppeld aan ervaren docenten ontstaat een wederzijds leren van elkaar. De routine gaat er uit. Tot slot, professionaliseren en opleiden van toekomstig personeel is ontzetten belangrijk voor de kwaliteit van onderwijs. Als je niet investeert in mensen, loop je achter de feiten aan!"

Interview door Linda Medendorp namens het kennispunt Opleiden in de School

Lerarenagenda

De ambitie voor de lerarenagenda is geformuleerd langs vijf lijnen:  

  1. Versterken zij-instroom in samenwerking met bedrijfsleven en lerarenopleidingen;
  2. Nauwere betrokkenheid van het mbo bij de tweedegraads lerarenopleidingen;
  3. Investeren in begeleiding startende docenten tot bekwame mbo-professionals;
  4. Versterking positie instructeurs in onderwijsteams;
  5. Voortzetten van continue professionele ontwikkeling van onderwijsgevenden