Examinering in het vmbo

Informatie over examinering in het vmbo: Hoe ziet het vmbo-programma er uit? In welke vakken wordt examen afgelegd en hoe komt het vmbo van een examenprogramma naar een onderwijsprogramma?

Het vmbo-programma

Een vmbo-leerling volgt in de bovenbouw (leerjaar 3 en 4) een onderwijsprogramma van gemiddeld 32 lesuren per week. Een leerling volgt de basis- (BB), kader- (KB), gemengde- (GL) of theoretische leerweg (TL). De omvang van het beroepsgerichte programma verschilt per leerweg; van gemiddeld 12 uur in de BB en KB tot gemiddeld 4 uur in de GL. Leerlingen in de TL volgen vooralsnog geen (verplicht) beroepsgericht programma. De overige uren bestaan uit AVO-vakken. Alle vmbo-leerlingen volgen een (al dan niet geïntegreerd) traject Loopbaanoriëntatie en -begeleiding (lob) en bouwen een loopbaandossier op. Een leerling kiest – afhankelijk van het aanbod van de school – één van de 10 actuele en breed ingerichte profielen. Het beroepsgerichte programma bestaat uit een profielvak en beroepsgerichte keuzevakken. Het profielvak bestaat uit vier profielmodulen, waarvan een leerling in de gemengde leerweg er twee volgt en in de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg vier. Naast het profielvak kiest de leerling tenminste vier (BB en KB) of twee (GL) keuzevakken. Deze keuzevakken mogen óók uit andere profielen gekozen worden. Hiermee kan de leerling zijn beroepsgerichte programma verdiepen of verbreden.

Op nieuwambo.nl staan de 10 vmbo profielen.

Het vmbo-examen

Het profielvak sluit de leerling af met een centraal schriftelijk en praktisch examen (cspe). De school heeft de keuze ook een schoolexamen aan het profielvak te koppelen (voorafgaand aan het cspe). Voor de avo-vakken doet de leerling een schoolexamen en een centraal examen. Lob wordt afgesloten binnen het schoolexamen. De leerdoelen voor lob zijn verwerkt in de kern van de profielvakken en gelden voor álle vmbo-leerlingen, dus óók in de theoretische leerweg. Vanaf leerjaar 3 volgen leerlingen het beroepsgericht programma. Het cspe over het profielvak mag al in het derde leerjaar worden afgerond. De inspectie ziet toe op de afname van de cspe's. Zie onder ‘diplomering’ voor de slaag-zak regeling vmbo.

Profielvak en keuzevakken

Het profielvak wordt beoordeeld door middel van het centraal schriftelijk en praktisch examen (cspe) én naar keuze van de school een schoolexamen. Het college voor toetsen en examens (cvte) is verantwoordelijk voor de constructie van de cspe's en het ontwikkelen van syllabi bij de centraal te beoordelen onderdelen van de examenprogramma’s. In een syllabus worden de globaal geformuleerde eindtermen uit de examenprogramma’s geconcretiseerd. De syllabus vormt daarmee een basis voor toetsconstructie en de ontwikkeling van een passend onderwijsprogramma. Over de keuzevakken doet de leerling alleen een schoolexamen (se). Een school kan ervoor kiezen keuzevakken geïntegreerd af te sluiten. Het eindcijfer van het se moet wel per keuzevak worden toegekend. De school geeft in zijn programma voor toetsing en afsluiting (pta) aan hoe het schoolexamen eruit ziet. De pta's worden ter verantwoording bij de inspectie ingeleverd.

Van examenprogramma naar onderwijsprogramma

Het aanbod aan keuzevakken bepaalt de school zelf. Inmiddels is er een breed aanbod van landelijk erkende keuzevakken op de website van nieuwvmbo beschikbaar.  Vmbo-scholen kunnen ook zelf – onder voorwaarden – een beroepsgericht keuzevak ontwikkelen in samenwerking met het regionale mbo en bedrijfsleven. De vertaling van examenprogramma naar onderwijsprogramma doet de school zelf (onder voorwaarde dat alle eindtermen aan bod komen). De vmbo-school heeft alle ruimte om dit te doen in samenwerking met het mbo: wat moet de leerling kennen en kunnen aan het eind van het vmbo, hoe worden de eindtermen vertaald naar een vmbo-toets- en onderwijsprogramma dat goed aansluit op het mbo programma en examen en hoe kunnen vmbo en mbo daarbij sa