Samenwerking in de praktijk

Laatst gewijzigd: 17-08-2017

Wat zijn belangrijke succesfactoren bij het concreet vormgeven van de samenwerking vmbo-mbo op het gebied van examinering? Een paar tips die in de praktijk succesvol zijn gebleken:

Verdiep je in elkaars examenprogramma’s/het kwalificatiedossier

Wat moet een leerling in het vmbo en het mbo allemaal kennen en kunnen? Verken welke termen gebruikt worden en wat de betekenis daarvan is (vmbo en mbo spreken soms toch een andere taal). Ga in gesprek met elkaar over het niveau van beschreven kennis en vaardigheden in de zin van complexiteit en mate van zelfstandigheid die van vmbo-leerlingen en mbo-studenten wordt gevraagd. Zie de websites voor de  examenprogramma’s vmbo en kwalificatiedossiers mbo.

Geef samen vorm aan de examinering

Na de verkenning van mogelijkheden is het tijd voor actie: 

  • Probeer samen vorm te geven aan de nieuwe keuzevakken in het vmbo en keuzedelen in het mbo;
  • Ontwikkel samen een schoolexamen bij de keuzevakken met ‘civiel effect’ in het mbo;
  • Doe mee als assessor/examinator bij het afnemen van elkaars examens;
  • Evalueer samen de resultaten van de examens en kom waar nodig tot verbeteringen.  

Laat vmbo-leerlingen en mbo-studenten samenwerken bij de praktijkexamens

Soms zijn examensituaties niet in de authentieke-/beroepspraktijk vorm te geven maar wél in de samenwerking tussen vmbo en mbo. Vmbo-leerlingen kunnen bijvoorbeeld een rol spelen binnen een Proeve van Bekwaamheid van een mbo-student die leiding moet geven aan een werkoverleg. Mbo-studenten kunnen een rol spelen bij de praktijkexamens van het vmbo waar bijvoorbeeld gewerkt moet worden met klanten of patiënten. Een praktische oplossing voor het vormgeven van het examen, maar óók een wederzijdse leerervaring.

Neem samen kennis van de CSPE’s

Op de site van Cito staan van de afgelopen jaren alle schriftelijke en praktische examens van zowel de AVO-vakken als de beroepsgerichte vakken vmbo. Deze laten goed zien wat er van een vmbo-leerling wordt gevraagd en met welke kennis en vaardigheden vmbo-leerlingen het mbo instromen.  Ook zijn op deze site voorbeeld examens Nederlands voor het mbo te vinden.

Maak gebruik van elkaars expertise en faciliteiten

Als je als vmbo-school bepaalde keuzevakken graag zou willen aanbieden aan je leerlingen, maar het ontbreekt je aan vakinhoudelijke expertise en/of faciliteiten, ga dan in gesprek met het mbo of deze keuzevakken op het mbo gevolgd kunnen worden. Vaak is er meer mogelijk dan gedacht. Ook voor het mbo valt er vaak meer te halen op het vmbo dan gedacht. Er zijn vmbo-scholen met prachtig geoutilleerde lokalen waarin vmbo en mbo samen kunnen werken. Daarna is de stap om samen te verkennen hoe de samenwerking op het gebied van examinering vorm kan krijgen klein; ontwikkel samen examens en/of wissel beoordelaars/examinatoren uit.

Maak als vmbo-school gebruik van het bedrijvennetwerk van een collega mbo óf andersom

Het mbo werkt intensief samen met het regionale bedrijfsleven om zijn onderwijs vorm te geven. Leerlingen doen veelal examen in de authentieke beroepspraktijk. Kijk eens of je als vmbo-school ook van dit bedrijvennetwerk gebruik kunt maken. Bv. bij het beoordelen van de schoolexamens bij de keuzevakken of het uitvoeren van een project in of in opdracht van een bedrijf. Maar ook het vmbo heeft vaak een goed bedrijvennetwerk. Kijk eens samen waar jullie een ‘match’ hebben.

Laat vmbo-leerlingen na hun vmbo-examen alvast meedraaien op het mbo (‘het zomerlek’ dichten)

In de periode na het centraal examen tot de zomervakantie heeft een vmbo-leerling tijd voor verdieping en verbreding. Organiseer samen met het mbo voorbereidende trajecten (bv. inclusief stage) om de instroom in de nieuwe opleiding in het nieuwe schooljaar voor te bereiden en de leerling een ‘zachte landing’ te geven of wellicht versneld door te laten stromen.

En wat minder specifiek op examinering gericht, maar wél belangrijke voorwaarden om tot samenwerking te komen:

Voorkom ‘hokjes denken’

Organiseer de samenwerking op alle niveaus vanuit vmbo en mbo samen, vanuit een cultuur van kennis willen delen, samen willen leren en met het belang van de leerling voorop. Beperk het vmbo-mbo overleg niet tot bestuurs- of directieniveau, maar betrek alle niveaus van de organisatie (docenten, decanen, loopbaanbegeleiders, etc.). De meest succesvolle samenwerkingsvormen vmbo-mbo ontstaan als vmbo en mbo docenten ook daadwerkelijk samen lesgeven in beroepsgerichte docententeams aan een groep leerlingen en/of het curriculum samen vormgeven.

Faciliteer het gesprek op werkvloerniveau

Inhoudelijk vinden vmbo en mbo docenten elkaar in de praktijk uiteindelijk wel. Het initiëren van dit gesprek is vaker een probleem. Het vanuit het management faciliteren van dit gesprek werkt stimulerend om de samenwerking concreet op gang te brengen. Een inspirerende regionale themabijeenkomst kan veel effect hebben!

Examinering samenwerking en tips