Loopbaan en Burgerschap
Het mbo kent een drievoudige kwalificering: leren, loopbaan en burgerschap. Jongeren, volwassenen, werknemers, werkzoekenden, inburgeraars en herintreders worden opgeleid voor een beroep, een vervolgopleiding en tot burgers die volwaardig deelnemen aan de maatschappij.
Kwalificatie-eisen
Vanaf de kwalificatiedossiers 2011-2012 gaan de nieuwe kwalificatie-eisen Loopbaan en Burgerschap gelden. Voor andere studenten gelden nog de oude LLB-eisen (brondocument 2007).
Inhoud
Beroepseisen
De L&B eisen staan naast de eisen die aan studenten worden gesteld om in een bepaald beroep aan de slag te kunnen. De beroepseisen staan in het kwalificatiedossier. De kwalificatie-eisen loopbaan en burgerschap en het kwalificatiedossier geven dus samen aan wat verwacht wordt van iemand die een mbo-diploma krijgt.
Oude situatie
Voor cgo-opleidingen die gebaseerd zijn op kwalificatiedossiers vóór 2011-2012 geldt het Brondocument 2007. Voor eindtermgerichte opleidingen geldt niet het Brondocument, maar wel het addendum daarvan, dat betrekking heeft op eisen voor Nederlands.
Nieuwe situatie
De MBO Raad heeft op 20 mei 2010 een nieuw voorstel 'Loopbaan en burgerschap in het mbo' aangeboden aan de staatssecretaris. De nieuwe kwalificatie-eisen 2011-2012 zijn op het advies van de MBO Raad gebaseerd. Het ministerie heeft een paar kleine wijzigingen aangebracht in de inhoud.
In alle kwalificatiedossiers vanaf 2011-2012 komt de passage: "Onlosmakelijk met dit kwalificatiedossier voor het studiejaar 2011-2012 is het document 'Kwalificatie-eisen loopbaan en burgerschap in het mbo, studiejaar 2011-2012 verbonden. De kwalificatie-eisen die in dat document worden beschreven, vormen samen met de kwalificatie-eisen in dit kwalificatiedossier de inhoudelijke vereisten voor het onderwijs en voor de verwerving van het diploma, die uit de wet voortvloeien. Het document is te vinden op www.kwalificatiesmbo.nl."
Nu de minister de ‘regeling vaststelling kwalificatiedossiers 2011-2012 en vaststelling eindtermendocumenten 2011-2012’ officieel heeft vastgesteld,is het nieuwe document geplaatst op www.kwalificatiesmbo.nl. Er komt voor de instellingen geen aparte brief waarin het document L&B wordt vastgesteld.
Toetsing en toezicht
Oude situatie
Het LLB document 2007 ging ervan uit dat instellingen ontwikkeling/groei moesten vaststellen bij hun studenten op het gebied van leren, loopbaan en burgerschap. Ontwikkeling en groei zijn echter vrij abstracte begrippen en het vaststellen hiervan is complex. Er is daarom in 2008 al aangegeven dat de inspectie geen toetsinstrumenten opvraagt, maar kijkt naar een verantwoordingsdocument waarin is vastgelegd hoe instellingen met hun studenten met LLB bezig zijn.
Overgangssituatie
Nu het wetsvoorstel cgo en de AMvB (Algemene Maatregel van Bestuur) over de slaag-/zakbeslissing (ingangsdatum 1 augustus 2012) zijn aangenomen door de Kamer, kunnen andere elementen van de nieuwe aanpak L&B uit het advies van de MBO Raad (waaronder inspanningsverplichting voor de student in plaats van resultaatverplichting) van kracht gaan. Het studiejaar 2011-2012 is een overgangsjaar, waarin dus wel een examen voor L&B is vereist.
De vorm van toetsing kan verschillen. De school kan kiezen voor schriftelijke toetsen, of voor andere vormen. Denk aan aanwezigheidsplicht bij bepaalde lessen, verplichte deelname aan bepaalde activiteiten, het maken van opdrachten, werkstukken of het houden van presentaties. Deze eisen leggen de instellingen vast in hun ‘Onderwijs- en Examen Reglement (OER)’ of een vergelijkbaar planningsdocument.
De bestaande tijdelijke constructie voor L&B is in studiejaar 2011-2012 nog van kracht zoals aangegeven in de brief van 22 december 2008 (kenmerk BVE/2008/88699, paragraaf 4.5 en 4.6) aan de instellingen. Die constructie houdt in dat instellingen in een verantwoordingsdocument vastleggen hoe zij het onderwijs en de examinering van dit onderdeel hebben ingericht. De inspectie vraagt het verantwoordingsdocument op en betrekt dit bij het gesprek op de instelling. De inspectie vraagt geen exameninstrumenten voor dit onderdeel op om deze te beoordelen. De inspectie betrekt exameninstrumenten ook niet bij het eindoordeel over de examenkwaliteit van de opleiding.
Nieuwe situatie
Het nieuwe L&B document bouwt op deze situatie voort. Een student moet aan de voorwaarden voor L&B hebben voldaan. In de onderwijs- en examenregeling moet de instelling vastleggen wanneer een student wel of niet aan die voorwaarden heeft voldaan en er moet dus ook een moment zijn waarop bepaald wordt of de student aan de gestelde criteria heeft voldaan. Dat oordeel moet gegeven worden door de examencommissie. In die zin moet LB dus zowel in het onderwijsprogramma als in de examenregeling aan de orde komen. De eisen hoeven echter niet de vorm van een examen te hebben en de inspectie toetst de kwaliteit van LB bij het toezicht op de onderwijskwaliteit, niet bij het toezicht op de examenkwaliteit.
Er mogen dus zeker eisen worden gesteld aan de prestaties van de studenten. Er is echter geen sprake van een resultaatverplichting in de zin dat bij LB niet of nauwelijks sprake kan zijn van vastgestelde beheersingsniveaus die gehaald moeten worden, zoals bijvoorbeeld wel mogelijk is bij Nederlands, rekenen en de beroepsgerichte onderdelen. Bij LB bestaat al snel het risico van een normatieve insteek en het idee van opleiden tot modelburger is bij de nieuwe kwalificatie-eisen bewust losgelaten.
In het Toezichtkader 2012 spreekt de inspectie over "aanvullende kwalificatie-eisen vooor loopbaan en burgerschap". Hiermee doelt de inspectie op de kwalificatie-eisen L&B zoals vastgesteld door de minister, die een onlosmakelijk onderdeel zijn van de kwalificatiedossiers.
Goede voorbeelden
De drievoudige kwalificering moet te allen tijde herkenbaar en krachtig tot uitdrukking komen in de mbo-sector. Het voorstel van de MBO Raad ‘Loopbaan en burgerschap in het mbo’ biedt de kaders voor de uitvoering van deze wettelijke taak en zal leiden tot een nog betere uitvoering. De vormgeving en met name de uitgewerkte goede voorbeelden van mbo-instellingen laten zien dat het onderwerp duidelijk leeft binnen veel instellingen. Binnenkort verschijnen de voorbeelden die directe, praktische handvatten geven voor de scholen op de website www.marktplaatsmbo.nl. Zo kunnen scholen van elkaar leren.
Handig
Documenten
Veelgestelde vragen
Meer informatie
Voor meer informatie over Leren, Loopbaan, Burgerschap in het mbo kunt u contact opnemen met Jetske Woudstra op telefoonnummer 0348-75 35 57.
Voor persvragen kunt u contact opnemen met Marije Hulsbosch op telefoonnummer 06-50 27 26 73.