SCP: scholing van laagopgeleiden blijft achter

31-08-2016

De overheid slaagt er via scholing niet in de positie van kwetsbare werknemers op de arbeidsmarkt te versterken en hen zo naar een hoger niveau te tillen. Dit is één van de conclusies van de publicatie Aanbod van Arbeid van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In deze studie beschrijven SCP-onderzoekers de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt vanuit het perspectief van werkenden en niet-werkenden. Belangrijke thema’s die aan bod komen zijn de combinatie van arbeid en zorg, flexibilisering van de arbeidsmarkt en formele en informele scholing. Het rapport sluit aan bij de oproep van de MBO Raad aan de nieuwe regering om meer werk te maken van een leven lang leren voor laagopgeleiden.

Afbeelding van student op werkplaats

Groepen met een zwakke arbeidsmarktpositie volgen de minste scholing, constateert het SCP. Het gaat dan om ouderen, laagopgeleiden, mensen met een flexibel arbeidscontract en mensen met een slechte gezondheid. Laagopgeleiden en mensen met een flexibele arbeidscontract hebben ook minder toegang tot flexibele werkvormen, zoals thuiswerken en flexibele werktijden.
 
Deze kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt compenseren hun achterstand bij formele scholing (opleiding of cursussen) ook niet via informeel leren. Informeel leren is nieuwe kennis en ervaring opdoen op de werkplek door te doen en door te leren van collega’s of leidinggevenden. De werknemers die een opleiding of cursus volgen, zijn juist ook degenen die veel informeel leren.

Scholing van werkenden neemt niet toe

De overheid is de afgelopen jaren meer van burgers gaan vragen en wil dat zij meer werken, meer zorgen voor hun naasten en dat werkenden blijven leren. Met formele en informele scholing kunnen werkenden ‘duurzaam inzetbaar’ blijven op de arbeidsmarkt tot aan hun pensioen. Het aandeel mensen met betaald werk steeg de afgelopen decennia, al daalde het na 2010 weer iets door de economische crisis. Ook steeg het aandeel werkenden die de zorg voor naasten op zich nemen (mantelzorg) van 12% in 2004 tot 18% in 2014. Scholing van werkenden nam echter niet toe. In de periode 2004-2014 lag het aandeel werkenden dat een cursus of scholing rond de 40% en blijft achter bij de ambitie van de overheid.

Laagopgeleiden hebben door hun achtergrond, de aard of inhoud van hun werk, structureel minder mogelijkheden om gebruik te maken van flexibele werkvormen

Werken, zorgen en leren is niet voor iedereen haalbaar

Scholing en flexibele werkvormen kunnen de burger in staat stellen op alle terreinen te participeren. Kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt, zoals ouderen, lageropgeleiden en flexwerkers krijgen echter relatief weinig scholing. Het SCP concludeert daarom dat een leven lang leren voor laagopgeleiden niet van de grond komt. Laagopgeleiden hebben door hun achtergrond, de aard of inhoud van hun werk, structureel minder mogelijkheden om gebruik te maken van flexibele werkvormen (en daarmee het combineren van werken, zorgen en leren). Het SCP is van mening dat deze kwetsbare groepen beleidsmatig meer aandacht nodig hebben. Anders is het combineren van werken, leren en zorgen op een flexibele arbeidsmarkt voor hen moeilijk te realiseren.
 
De aanbeveling van het SCP sluit aan op de visie van de MBO Raad. In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart volgend jaar roept de MBO Raad het nieuwe kabinet op om laagopgeleide jongvolwassenen naar een hoger niveau te brengen. Dit vereist een meerjarige, gecoördineerde actie van werkgevers, UWV, gemeenten, publiek bekostigde én private scholen. Daarvoor zijn extra begeleiding en financiële middelen nodig van de nieuwe regering om deze actie echt succesvol te maken.

Afbeelding van Pia Deveneijns

Pia Deveneijns

Marije Hulsbosch

Marije Hulsbosch-Sizoo

Manager In- & Externe Communicatie / woordvoerder
06 - 5027 2673