Oproep MBO Raad en JOB MBO aan kabinet en Tweede Kamer: vergeet de student niet!

13-12-2022

Het kabinet en gemeenten moeten oog houden voor de effecten van de opeenvolgende crises op studenten. Daarvoor pleiten de MBO Raad en JOB MBO. Zij constateren dat studenten hard worden getroffen door de gevolgen van eerst de coronacrisis en nu de energiecrisis en de torenhoge inflatie. ‘Iedereen is het erover eens dat de coronacrisis studenten mentaal hard heeft geraakt. Onderzoeken wijzen uit dat veel jongeren zich eenzaam voelen en soms ook het leven niet meer zien zitten. De huidige crises met als risico’s armoede en gebrek aan perspectief kunnen deze geestelijke nood versterken. Laten we een mogelijke tweede crisis proberen te voorkomen door actief aandacht te hebben voor de noden van studenten’, zo stellen de organisaties.

Valse start

De consequenties van de energiecrisis en de hoge inflatie merken de scholen nu al. ‘We krijgen signalen van scholen dat er bijvoorbeeld studenten zijn bij wie thuis geen geld meer is voor een ontbijt of voor elke dag kunnen douchen. Er is een toenemend aantal aanvragen bij het mbo-studentenfonds: studenten geven aan dat ze de schoolkosten steeds moelijker kunnen betalen. Een drama natuurlijk: dat zet het goed kunnen volgen van een opleiding onder druk.’ Dan zijn er nog de alarmsignalen van bijvoorbeeld het Leger Des Heils dat constateert dat het aantal daklozen tussen de 18 tot 22 jaar met 50 procent is gestegen ten opzichte van vorig jaar. Daarnaast ziet het Nibud dat het vooral jongvolwassenen zijn die door de crises het moeilijkst rond kunnen komen, waardoor schulden ontstaan: ‘Voor deze jongeren dreigt een valse start, terwijl ze bezig zijn om hun toekomst op te bouwen. Dat maakt deze groep extra kwetsbaar, zeker als ze geen warm thuis hebben om op terug te kunnen vallen’, aldus de organisaties.

Scholen doen wat ze kunnen

Scholen zetten actief in op het zo laag mogelijk houden van de schoolkosten, onder andere in overleg met de studentenraden, om studenten niet op onnodige kosten te jagen. ‘Dat kan nog beter en daar werken we aan. Daar ligt ook echt een verantwoordelijkheid voor de scholen.’ Daarnaast krijgt de MBO Raad regelmatig van de scholen terug dat ze het leed proberen te verzachten door budgetcoaches beschikbaar te stellen en gratis menstruatiemiddelen, ontbijtjes en lunches te regelen. ‘Dat doen ze met liefde, maar het zijn wel de beroemde druppels op de gloeiende plaat. Want de échte oplossing zit in het versterken van de koopkracht, van studenten zelf. Maar ook van hun gezin als ze nog thuis wonen.’

Gemeenten sluiten studenten uit van energietoeslag

Het kabinet liet recent weten dat de basisbeurs in het studiejaar 2023-2024 zal worden verhoogd met circa 165 euro per maand vanwege de sterk gestegen kosten van onder meer energie en boodschappen. Een goede zet, vinden de organisaties: ‘Maar studenten krijgen dit extraatje pas volgend jaar september, terwijl de rekeningen nu moeten worden betaald.’ Om lage inkomens te ondersteunen met deze gestegen kosten geeft de regering een eenmalige energietoeslag van 1.300 euro. Toch sluiten sommige gemeenten studenten uit van deze toeslag, mede omdat ze niet tot de traditionele lage inkomensgroepen horen. De organisaties roepen de overheid op gemeenten opdracht te geven om ook studenten dit bedrag toe te kennen als zij daar recht op hebben. Ook wil de JOB dat overheidsonderzoeken naar welbevinden van studenten standaard worden uitgebreid met de doelgroep mbo'ers. De MBO Raad steunt dat.

Zorgtoeslag

Vorig jaar bleek uit onderzoek van het Nibud dat studenten in het mbo laten geld liggen waar ze recht op hebben. Zo vraagt één op de drie geen zorgtoeslag aan, waardoor ze meer dan 1000 euro per jaar mislopen. Ook doet maar één op de drie belastingaangifte, met als gevolg dat ze mogelijk een teruggave laten lopen. Mbo-scholen wijzen studenten erop dat zij zorgtoeslag aan kunnen vragen en dat het doen van belastingaangifte financieel gunstig uit kan pakken. Wij roepen het kabinet op om de drempel om gebruik te maken van deze voorzieningen voor studenten zo laag mogelijk te houden.

Negatief effect

De koopkracht repareren voor zover mogelijk is één. Daarnaast moet er ook aandacht zijn voor de impact van weer een nieuwe crisis op studentenwelzijn. De organisaties constateren dat de effecten van de coronacrisis nog altijd zichtbaar zijn onder studenten. Een grote groep studenten worstelt met hun mentale gezondheid, en de verschillende nieuwe crises hebben een negatief effect op hun weerbaarheid. ‘Er is in de politiek veel aandacht voor de impact van de maatschappelijke kwesties op het gezins- en bedrijfsleven, maar laten we de studenten in nood niet vergeten. We moeten het niet normaal vinden dat er niet over mentaal welbevinden van deze groep wordt gesproken. Zij zijn de toekomst en spelen een cruciale rol in het oplossen van de vraagstukken waar we als samenleving nu en straks mee te maken krijgen.’